Het Duitse gerecht voert een onderzoek minstens 750 rijke Duitsers die in Liechtenstein enkele miljarden euro's verstopt zouden hebben voor de fiscus. De Duitse belastingdienst kwam hen op het spoor via een DVD die ze van een informant uit Liechtenstein gekocht heeft. Het belastingschandaal heeft voor grote opschudding gezorgd binnen en buiten Duitsland. Ook in België stonden de kranten er vol van. Vooral de omvang van het dossier heeft velen de ogen geopend. Toch is dit slechts het topje van de ijsberg. Tax Justice Network schat op basis van gegevens van de Bank for International Settlements en McKinsey & Company dat voor meer dan 11.500 miljard US$ aan vermogen ‘offshore', en dus ver weg van de belastingdiensten, onderdak gevonden heeft. Dit is ongeveer 1/3 van het BBP van de wereld.

En de Belgen? Er zijn steeds meer aanwijzingen dat ook rijke Belgen belastingparadijzen gebruiken om belastingen te ontduiken en ontwijken. Zo goed als alle in België actieve banken zijn aanwezig in verschillende belastingparadijzen om hun Belgische klanten een waaier aan (belastingontwijkende) mogelijkheden aan te kunnen bieden: Dexia in  Jersey, Fortis in Guernsey en de Nederlandse Antillen, ING Private Banking in Curaçao en Monaco, KBC in Monaco en Luxemburg, en zo kunnen we nog een tijdje doorgaan. Sinds november 2005 vliegt VLM dagelijks op het Eiland Man vanuit Brussel en Antwerpen. Dit bekende belastingparadijs telt 76.000 inwoners en meer dan 30.000 geregistreerde ondernemingen. Op de bankrekeningen staat ongeveer 46 miljard euro spaargeld geparkeerd. Ik betwijfel sterk dat de mannen in maatpak die met VLM over en weer vliegen naar het Eiland Man een snipperdag genomen hebben om er de mooie natuur te bewonderen. Tenslotte nog dit hallucinant bedrag: in het derde kwartaal van 2005 bedroegen de toegekende kredieten van Belgische banken aan vennootschappen in belastingparadijs Jersey  22,2 miljard €. Dit is meer dan de kredieten aan vennootschappen in enig ander land.

Ondanks duidelijke aanwijzingen dat vanuit België op grote schaal gebruik gemaakt wordt van belastingparadijzen, zijn er alsnog geen harde bewijzen voor handen. Navraag bij academici leert ons dat er, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland en de VS, geen studies beschikbaar zijn over het gebruik van belastingparadijzen door Belgische belastingplichtigen. De overheid voorziet hiervoor immers geen middelen. Ik ben ervan overtuigd dat zo'n onderzoek onthutsende cijfers zou opleveren. Misschien is dat wel de reden dat het nog niet gebeurd is. Maar we leven op hoop. Net voor het einde van de vorige legislatuur werd in het parlement op mijn voorstel een resolutie over belastingparadijzen goedgekeurd. Daarin werd de regering opgedragen fondsen vrij te maken voor onderzoek naar het gebruik van belastingparadijzen. De MR-fractie heeft de resolutie mee goedgekeurd. Ik zal de minister vandaag aan dat engagement herinneren en hem vragen waar de studie blijft.

In de resolutie pleit ik ook voor de oprichting van een gespecialiseerde eenheid bij de fiscus om belastingontduiking en -ontwijking via belastingparadijzen aan te pakken. Die gespecialiseerde eenheid moet constructies met belastingparadijzen in kaart brengen en maatregelen ontwikkelen om zulke constructies tegen te gaan. Daarnaast moet ze systemen op poten zetten om personen die belastingparadijzen gebruiken te kunnen identificeren. In Ierland heeft men zo'n dienst opgericht en in het eerste volle jaar na haar oprichting heeft die 650 miljoen euro opgebracht. Ook dit engagement is minister Reynders nog niet nagekomen.

Een derde opdracht voor België bestaat erin informatie-uitwisselingsverdragen te sluiten met alle belastingparadijzen. Onder andere Nederland, Zweden, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk hebben dit op advies van de OESO reeds gedaan. Zulke verdragen zijn noodzakelijk om inlichtingen over Belgische belastingplichtigen te bekomen. Op die manier kunnen misbruiken effectief aangepakt worden.   

Belastingsontduiking en -ontwijking via belastingsparadijzen betekenen immers een aantasting van de fiscale rechtvaardigheid: terwijl rijken en machtigen ontsnappen aan hun belastingsplicht, draaien gewone inkomens op voor de belastingen waarmee staten hun overheidsopdrachten financieren. Omwille van de sociale onrechtvaardigheid moet de vrijbuitersrol van belastingsparadijzen aan banden worden gelegd.

Niettegenstaande we vanuit België unilaterale maatregelen kunnen nemen om het gebruik van belastingparadijzen te bemoeilijken, is een Europese aanpak noodzakelijk. Met uitzondering van de spaarrichtlijn is er op dit vlak nog niet veel gebeurd. Maar dat kan binnenkort veranderen. Duitsland lijkt na de ontdekking van de Liechtenstein-piste een versnelling hoger te schakelen. Angela Merkel heeft al aangekondigd op de ECOFIN-raad van 4 maart steun te ronselen om de druk op belastingparadijzen op te voeren. De Duitsers werken aan een aantal concrete voorstellen. België moet mee op de kar springen en die voorstellen steunen. Reynders mag zich niet beperken tot het vragen naar de Belgen op de lijst. De tijd is rijp om vooruitgang te boeken. België en Europa mogen deze kans niet laten liggen.

Dirk Van der Maelen