Vandaag vergaderde de parlementaire onderzoekscommissie ‘grote fiscale fraude' voor het eerst. Die commissie moet onderzoeken waarom zoveel grote fraudezaken verjaren. De Donnea (MR) is voorzitter en Dirk Van der Maelen werd verkozen tot eerste ondervoorzitter van de onderzoekscommissie. Na de samenstelling van het bureau werd besproken hoe de commissie te werk moet gaan. Van der Maelen benadrukte dat de werkzaamheden van de onderzoekscommissie moeten uitmonden in concrete aanbevelingen. "Het mag geen vrijblijvende oefening worden. We moeten niet alleen nagaan wat in enkele dossiers fout gelopen is, maar vooral welke maatregelen we kunnen nemen zodat complexe fraudedossiers in de toekomst effectief aangepakt worden en niet meer  verjaren."

Het is vijf voor twaalf. De omvang van de ontdoken belastingen is hallucinant. Volgens een recente internationale studie van professor Schneider bedraagt het aandeel van de ondergrondse economie in België 21,5% van het BNP. Dit komt overeen met 30 miljard euro aan ontdoken belastingen. Van der Maelen: "Deze cijfers onderstrepen de noodzaak om de problemen grondig uit te spitten en daadwerkelijke oplossingen te zoeken. Het is immers de eerlijke belastingbetaler die opdraait voor de belastingen die fraudeurs niet betalen." Indien we er in slagen om het fraudepercentage in België op hetzelfde niveau te brengen als dat van de ons omringende landen zoals Frankrijk (14,8%), Nederland (12,8%) en Duitsland (16,8%), dan kan een substantiële belastingverlaging op arbeid doorgevoerd worden zonder de toekomst van onze sociale bescherming in gevaar te brengen.

Dirk Van der Maelen benadrukt dat de taak van de onderzoekscommissie niet beperkt mag blijven tot het uitspitten van een beperkt aantal oude dossiers. "We moeten van de gelegenheid gebruik maken om ook modernere fraudemechanismen, bijvoorbeeld via belastingparadijzen, te analyseren. Door uitsluitend fraudetechnieken van 20 jaar geleden onder de loep nemen, zullen we niet veel wijzer worden". De sp.a'er ziet voor de commissie vier belangrijke onderzoeksopdrachten: de diverse vormen van financieel-economische fraude inventariseren, de problemen inzake opsporing en vervolging vaststellen, de bevoegde overheidsdiensten doorlichten en de fraudegevoelige bedrijfssectoren in kaart brengen. Aan de hand van de resultaten van dat onderzoek moet ze besluiten en aanbevelingen formuleren en wijzigingen inzake nationale en internationale regelgeving of samenwerking voorstellen.

Volgens Van der Maelen zijn er verschillende belangrijke pijnpunten in de strijd tegen de grote fraude. Er is een tekort aan speurders en een gebrek aan expertise om complexe fraudezaken aan te pakken: in Brussel beheren 9 magistraten 400 financiële dossiers. En er is ook de manke organisatie van Financiën. Naast deze pijnpunten zijn vooral de beperkte samenwerking tussen fiscus en parket en de beperkte internationale samenwerking belangrijke oorzaken voor de malaise. Van der Maelen heeft de voorbije jaren meerdere voorstellen ingediend ter verbetering van de aanpak van grote fiscale fraude. Deze kunnen als input dienen bij het opstellen van de aanbevelingen door de onderzoekscommissie.

Wetsvoorstel voor een efficiënte aanpak van grote fiscale fraude[1]

De beperkte samenwerking tussen de parketten en de fiscale administratie een groot obstakel in de fiscale fraudebestrijding. De strikte scheiding tussen het fiscaal onderzoek en het strafonderzoek en het verbod op een doorgedreven samenwerking tussen het openbaar ministerie en de fiscale administratie, als gevolg van het charter van de belastingplichtige, hebben tot gevolg dat het onderzoek in fiscale fraudezaken vaak voor een groot deel door het parket moet worden overgedaan. Vandaar de veelvuldige berichten over verjaring van grote fraudezaken. Fiscus en parket moeten beter samenwerken. Het voorstel van Dirk Van der Maelen regelt een betere samenwerking tussen fiscus en parket.

·         In de eerste plaats moet sneller beslist worden of een dossier administratief of strafrechterlijk afgehandeld zal worden. Zo wordt dubbel werk vermeden en is de looptijd van het onderzoek korter.

·         Net zoals in Nederland en Duitsland en in ons land bij de handhaving van de sociale en economische regelgeving, de regelgeving inzake stedenbouw, leefmilieu, volksgezondheid, moet het bij de handhaving van de fiscale reglementering mogelijk zijn dat het parket beroep doet op de knowhow en expertise van de fiscale administratie. De fiscale ambtenaren werken dan mee aan het onderzoek onder leiding en verantwoordelijkheid van de magistraat belast met het onderzoek.

Meer en betere internationale samenwerking

Meer dan ooit is fiscale fraude een grensoverschrijdend fenomeen. Door de mondialisering van de economie neemt het risico op belastingontwijking - en ontduiking in belangrijke mate toe en verkleint het fiscale toezicht. Een verregaande internationale samenwerking is noodzakelijk om de Belgische fiscale wetten in een internationale context te doen naleven. De behoefte aan grensoverschrijdende informatie heeft de internationale gemeenschap er toe genoodzaakt internationale fiscale samenwerking mogelijk te maken.

Van der Maelen heeft twee concrete voorstellen ingediend met betrekking tot internationale fiscale samenwerking. In de eerste plaats moeten er veel meer administratieve samenwerkingsakkoorden gesloten worden met andere landen. De sp.a'er wil ook meer inspraak van het parlement over het internationaal fiscaal verdragsbeleid van België. Het tweede voorstel draagt het rekenhof op een onderzoek te voeren hoe FOD Financiën zich kan organiseren om de uitwisseling van gegevens met de buitenlandse belastingsadministraties te verzekeren en in welke mate de belastingsambtenaren in de praktijk gebruik maken van de  juridische instrumenten inzake gegevensuitwisseling, zoals voorzien in diverse verdragen en afspraken. Dit onderzoek moet leiden tot het formuleren van  aanbevelingen  voor een optimale en efficiënte aanwending door FOD Financiën van de mogelijkheden van administratieve en fiscale samenwerking tussen de lidstaten.

Belastingparadijzen en grote fiscale fraude

Op het einde van de vorige legislatuur werd in het parlement op voorstel van Van der Maelen een resolutie over belastingparadijzen goedgekeurd. Daarin werd de regering opgedragen fondsen vrij te maken voor onderzoek naar het gebruik van belastingparadijzen. De regering werd ook opgedragen een gespecialiseerde eenheid bij de fiscus op te richten om belastingontduiking via belastingparadijzen aan te pakken. Die gespecialiseerde eenheid moet constructies met belastingparadijzen in kaart brengen en maatregelen ontwikkelen om zulke constructies tegen te gaan. Daarnaast moet ze systemen op poten zetten om personen die belastingparadijzen gebruiken te kunnen identificeren. In Ierland heeft men zo'n dienst opgericht en in het eerste volle jaar na haar oprichting heeft die 650 miljoen euro opgebracht. Deze engagementen is minister Reynders nog niet nagekomen.

[1] http://www.dekamer.be/FLWB/PDF/52/0511/52K0511001.pdf