Steeds meer Belgen gebruiken fiscale spitstechnologie om hun privéwoning te bouwen en te bewonen op een fiscaal voordelige manier. Via hun vennootschap, en met een zogenaamde vruchtgebruikconstructie, betalen ze een pak minder dan een werknemer die net dezelfde woning bouwt en bewoont. Het aantal vennootschappen met vruchtgebruikconstructies is op twee jaar tijd met 18% toegenomen tot meer dan 53.000. Dat blijkt uit het antwoord van minister Reynders op een parlementaire vraag van Dirk Van der Maelen. Sp.a wil vruchtgebruikconstructies met vennootschappen aan banden leggen. Dirk Van der Maelen: “De overheid moet iedereen die een huis bouwt op de zelfde manier behandelen.”

 Een vruchtgebruikconstructie werkt als volgt. Iemand koopt een woning en verkoopt het vruchtgebruik ervan aan zijn vennootschap. Terwijl de woning als privéwoning dienst doet, betaalt de vennootschap een deel van de kosten zoals de interesten op de lening, BTW op de bouw, verzekeringen, herstellingswerken, verwarming en elektriciteit. De eigenaar die in het huis woont geniet van alle lusten, maar moet slechts opdraaien voor een fractie van de kosten. Bovendien trekt de vennootschap de kosten die zij betaalt af van haar brutowinst, waardoor ze minder belastingen betaalt. De eigenaar van de vennootschap passeert dus twee keer langs de kassa. Van der Maelen: “Dit is niet rechtvaardig. Enkele tienduizenden grootverdieners organiseren met hulp van belastingconsulenten een belastingsverlaging voor zichzelf, terwijl de modale Belg de belastingen op zijn inkomen en de kosten van zijn eigen woning voor de volle pot moet blijven betalen.”

Een gezin dat een huis van 300.000 euro koopt en bewoont via een vruchtgebruikconstructie, betaalt in de loop van 20 jaar 175.000 euro belastingen minder dan een gezin dat hetzelfde huis koopt zonder fiscale spitstechnologie. Hoe groter, luxueuzer en duurder de woning, hoe voordeliger het is om de woning door een vennootschap te laten kopen en onderhouden. Sommigen gaan daar zeer ver in: zwembad, tennisveld en parkcomplex. Nog anderen bouwen een patrimoniumvennootschap uit met verschillende vruchtgebruikconstructies en bijhorende eigendommen.  

Voor alle duidelijkheid: met gewone vruchtgebruikconstructies, zoals het overgeven van het vruchtgebruik tussen ouders en kinderen, is niets verkeerd. Dat is geen achterpoortje om minder belastingen te betalen, maar een normale toepassing van het vruchtgebruik. Hier komt geen vennootschap bij kijken.

Uit het antwoord van minister Reynders op een parlementaire vraag van Dirk Van der Maelen blijkt dat het aantal vennootschappen met vruchtgebruikconstructies op twee jaar tijd met 18% is toegenomen tot meer dan 53.000. Het was al langer duidelijk dat vruchtgebruikconstructies aan een opmars bezig zijn. Dirk Van der Maelen: “Even googlen geeft je een idee. Je zal zien dat ze volop aangeprezen worden door dure fiscale raadgevers. Toch denk ik dat niemand zulke hoge cijfers verwachtte. Dit fiscaal achterpoortje kost de overheid elk jaar meer dan honderd miljoen euro. Geld dat anders gebruikt kan worden om de belastingen te verlagen voor de mensen zonder fiscale constructies.”

De sp.a-er wil de cijfers aangrijpen om het debat in het Parlement op gang te trekken: “We vragen alleen dat verschillende belastingplichtigen in gelijkaardige situaties op dezelfde wijze worden behandeld.” Van der Maelen heeft hiertoe twee wetsvoorstellen ingediend:

* Voorstel om voordelen in natura op basis van hun werkelijke waarde te belasten en niet meer op basis van de forfaitaire normen. Die forfaitaire belasting is veel lager dan indien het werkelijk genoten voordeel belast zou worden.

* Voorstel om het fiscale achterpoortje van de vruchtgebruikconstructies te sluiten.

Deze voorstellen zijn niet te nemen of te laten. Van der Maelen: “Ik wil vooral een debat over de kern van de zaak en een oplossing om de bestaande onrechtvaardigheid uit de wereld te helpen.” De opbrengst van beide maatregelen wil Van der Maelen voorzien om de belastingen te verlagen voor mensen zonder fiscale constructies.